Tartışılan sosyal güvenlik reformu…

Üzerinde uzun süredir çalışılan ve yoğun tartışmalara neden olan Sosyal Güvenlik Reformunun temel amacı adil, kolay erişilebilir, yoksulluğa karşı daha etkin koruma sağlayan, mali açıdan sürdürülebilir bir sosyal güvenlik sistemine ulaşabilmektir denilebilir.

Sosyal güvenlik reformu ile nüfusun tümüne, hakkaniyete uygun, eşit ve kaliteli sağlık hizmeti sunumunun finanse edildiği genel sağlık sigortasının ve sağlık dışındaki kısa ve uzun vadeli sigorta kollarının yer aldığı tek bir emeklilik sigortası rejiminin kurulması; halen dağınık bir halde yürütülen primsiz ödemeler ve sosyal yardımlar sisteminin toplulaştırılarak nesnel yararlanma ölçütlerine dayalı, tüm muhtaç kesimlerin erişebileceği bir sistemin oluşturulması ve son olarak yukarıda anılan üç temel işleve ilişkin hizmetlerin çağdaş, etkin ve kişilerin günlük hayatlarını kolaylaştıracak şekilde sunulmasına olanak sağlayacak yeni bir kurumsal yapının kurulması amaçlanmaktadır.

Sosyal Güvenlik Reformu’na ilişkin ayrıntılı incelemeye geçmeden önce söz konusu reformun geçirdiği sürece bakmakta fayda vardır. Bilindiği gibi Türkiye Cumhuriyeti’nin en temel amaçlarından birisi ekonomik kalkınmayı sosyal adaletten taviz vermeden gerçekleştirmek, toplumun refah seviyesini yükseltmektir. Bu amacı gerçekleştirmeyi sağlayacak çalışmalardan birisi de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından sürdürülen sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılmasıdır.

Bilindiği gibi 2006 Yılı Aralık ayında Anayasa mahkemesi, çıkarılan kanunun anayasaya aykırı olduğu yönünde bir karar aldı. Aradan geçen bir yılı aşkın sürede genel seçim, Cumhurbaşkanlığı seçimi gibi konjonktürel gündemlere odaklanılan ülkemizde reform sürecinde büyük gecikmeler yaşandı. Son olarak 2002 yılının sonlarında başlayan ve beş yılı aşkın süredir yoğun bir biçimde devam eden sosyal güvenlik sisteminde reform çalışmalarında Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı sayesinde önemli bir aşamaya gelinmiştir.

Böyle bir reforma neden ihtiyaç duyulduğuna bakacak olursak şunları söyleyebiliriz.;

GAP’ta son durum, GAP’ın tamamlanması halinde Türkiye’ye ve bölgeye sağlayacağı ekonomik katkılar…

Kuraklık ve spekülatif sebeplere bağlı gıda ürünlerinde dünyada darlık yaşanırken, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Konya Ovası Projesi (KOP) ve Polatlı Ovası Projesi benzeri projelerle, gelecekte Türkiye’yi bolluk bekliyor.

Söz konusu projelerle ‘’sulanabilir” alanlar büyürken, tarımda üretim ve ürün çeşitliği artacak, katma değer yükselecek. Bir başka deyişle dünyada isyanlara kadar varan sorunlara yol açan gıda krizi, Türkiye’ye için fırsata dönüşecek.

GAP İdaresi Başkanlığından alınan bilgiye göre, GAP’ın sulama projeleri tamamlandığında, şimdiye kadar devlet eliyle gerçekleştirilen ‘’sulama alanına eşit bir alan” daha sulu tarıma açılmış olacak.

Böylece GAP’ın meydana getireceği yüksek tarım ve sanayi potansiyeli, bölgede ekonomik hasılayı 4,5 kat artıracak, nüfusu 8,6 milyona ulaşacak bölge halkının yaklaşık 3,5 milyonuna iş imkanı sunacak.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2 yılda 5 ürün alınabilen ve dolayısıyla da eşine az rastlanacak nitelikte iklim koşullarına ve verimli topraklara sahip. İşlemeye elverişli arazi miktarı yaklaşık 2 milyon 477 bin hektar ile toplam arazinin yüzde 33′ü kadar. Kısıtlı işlemeye uygun arazi 694 bin hektar da hesaba katıldığında, bölge topraklarının yüzde 42,2’si tarıma elverişli görünüyor.

Bölge illerinde kuru tarım koşullarından, sulu tarım koşullarına geçilmesi ile yüksek katma değer yaratan tarım ürünlerinin ürün deseninde yer alması sağlanıyor. Bölgede sulamaya açılan alanlarda, özellikle endüstri bitkilerinden pamuk ekimi yaygın. Tekstil ve konfeksiyon sektörünün ana ham maddesi olan pamuk, 2005 yılı ekilen alan 295 bin hektar ve bu alandan elde edilen ürün miktarı ise 1 milyon 179 bin 252 ton. Türkiye ekilen alanlarının yüzde 54′ü kadar Tahıllardan buğday, arpa ikinci üründe de mısır yaygın olarak yetiştiriliyor. Buğday 2005 yılı ekilen alan 1 milyon 166 bin 612 hektar, bu alandan elde edilen ürün miktarı ise 2 milyon 932 bin 322 ton. Türkiye ekilen alanlarının ise yaklaşık yüzde 13′ü düzeyinde.

Yeni sosyal güvenlik reformu memurlar için ne anlama geliyor ?

Anayasa Mahkemesinin özellikle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun memurlar bakımından iptal ve yürürlüğü durdurma kararından sonra, reform uygulanmaz hale gelmişti.

Meclis yaklaşık bir ay çalıştıktan sonra 5510 sayılı Kanunu Anayasa Mahkemesi kararı gerekçesine uygun olarak yeniden ele alarak yeniden düzenledi. Acaba Meclisten Cumhurbaşkanına gönderilen Kanun memurlar için neler getiriyor?

Reformdan önceki memurlar 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa göre emekli olacaklar.

Reformdan sonra memur olanların aylık bağlama şartları, aylıklarının hesabı, güncelleme katsayısı, aylık bağlama oranı, alınacak prim bakımından 5510 sayılı Kanun geçerli.

Yeni memurlarda emeklilik gün sayısında değişikliğe gidilmedi, yeni memurlar 9000 gün (25 yıl) üzerinden emekli olacaklar.

Memurların emeklilik maaşları bağlanırken en yüksek ek göstergeli görevine ait keseneğe tabi kazancı esas alınarak güncellenmekte. Mevcut memurlarda bu uygulama devam ettirilmekte. Ancak ilk defa bu memuriyete başlayacaklar TÜFE’ nin tamamı ve GH’ nin % 35’inin toplamı alınarak kazançları üzerinden güncellenecek.

Emeklilik aylıkların arttırılması eski memurlar için uygulana gelen maaş katsayısıyla arttırılma sistemi korunmakta, ancak reformdan sonra işe giren memurların emekli aylıkları her altı ayda gerçekleşen TÜFE oranlarına göre artacak.

Malullük aylığı alabilmek için memurların 10 yıl (3600 gün), bakıma muhtaç olanlar için 5 yıl (1800 gün) hizmetlerinin olması gerekmekteydi. Yeni düzenlemeyle 10 yıl sigortalılık süresi ve 1800 gün sayısı, başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlar için sigortalılık süresi şartı aranmaksızın 1800 gün şartı aranacak.